Το Be an Ally Foundation, στο πλαίσιο του έργου ReclaimTheFeed: Empowering Teen Voices for Equality and Digital Respect, δημοσιεύει την έκθεση «Ισότητα φύλων και ψηφιακός κόσμος στην εφηβεία: Χαρτογράφηση στάσεων και προκλήσεων στην Κύπρο (Mapping gender perceptions and digital attitudes among teenagers in Cyprus)», με στόχο να αποτυπώσει πώς οι έφηβοι και οι έφηβες στην Κύπρο αντιλαμβάνονται τους έμφυλους ρόλους, πώς βιώνουν την καθημερινότητά τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ποιες ανάγκες αναδεικνύονται για την προώθηση της ισότητας και του σεβασμού στο ψηφιακό περιβάλλον.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 12μηνου εθνικού προγράμματος ReclaimTheFeed, το οποίο υλοποιείται στην Κύπρο από το Be an Ally Foundation και επιδιώκει να ενδυναμώσει εφήβους και έφηβες ηλικίας 15–17 ετών ώστε να αναπτύξουν κριτική σκέψη γύρω από τους έμφυλους ρόλους, τις ψηφιακές επιρροές και τη διαδικτυακή συμπεριφορά τους. Παράλληλα, το έργο στοχεύει στη δημιουργία μιας νεανικής καμπάνιας που θα προωθεί την ισότητα, τον σεβασμό και την υπεύθυνη ψηφιακή συμμετοχή.
Παρά την αυξανόμενη παρουσία των νέων στα social media, η συζήτηση γύρω από την ψηφιακή τους ζωή συχνά περιορίζεται σε γενικές αναφορές στην «ασφαλή χρήση του διαδικτύου». Η έκθεση αναδεικνύει ότι η ψηφιακή εμπειρία των εφήβων δεν είναι ουδέτερη ως προς το φύλο. Τα κορίτσια και τα αγόρια μπορεί να χρησιμοποιούν παρόμοιες πλατφόρμες, όμως εκτίθενται σε διαφορετικές μορφές πίεσης, στερεοτύπων και προσδοκιών.
Η έκθεση βασίζεται σε συνδυαστική ερευνητική προσέγγιση, περιλαμβάνοντας ανάλυση υφιστάμενων εθνικών και ευρωπαϊκών πηγών, ποσοτική έρευνα με έφηβα άτομα ηλικίας 13–18 ετών που διαμένουν στην Κύπρο, καθώς και ομάδες εστίασης με γονείς και εκπαιδευτικούς. Με αυτόν τον τρόπο, επιχειρεί να συνδέσει την οπτική των νέων με την εμπειρία των ενηλίκων που τους πλαισιώνουν στην οικογένεια, το σχολείο και την καθημερινή τους ζωή.
Ένα από τα βασικά ευρήματα της έρευνας είναι ότι οι έφηβοι και οι έφηβες αναγνωρίζουν σε μεγάλο βαθμό πως υπάρχουν διαφορετικές κοινωνικές προσδοκίες για αγόρια και κορίτσια. Ωστόσο, η τυπική αποδοχή της ισότητας δεν σημαίνει απαραίτητα και βαθύτερη αποδόμηση των στερεοτύπων. Σε ζητήματα όπως τα όρια του χιούμορ, η ευθύνη σε περιστατικά διαρροής προσωπικού περιεχομένου, η online πίεση και η αναγνώριση επιβλαβών συμπεριφορών, οι απαντήσεις δείχνουν συχνά αβεβαιότητα, ουδετερότητα ή αμφισημία.
Αυτή η «γκρίζα ζώνη» είναι ιδιαίτερα σημαντική. Δείχνει ότι η πρόληψη δεν ξεκινά μόνο όταν συμβεί κάτι σοβαρό, αλλά πολύ νωρίτερα: όταν βοηθούμε τα παιδιά και τους/τις εφήβους/ες να αναγνωρίζουν τα όρια, να κατανοούν τη συναίνεση, να αμφισβητούν τα στερεότυπα και να ξεχωρίζουν την πλάκα από την πίεση, την κριτική από την προσβολή και την έκφραση από τη βλάβη.
Η έρευνα αναδεικνύει επίσης ότι τα social media αποτελούν σταθερό μέρος της καθημερινότητας των εφήβων. Η χρήση τους συνδέεται με την ενημέρωση, την επικοινωνία, την κοινωνική επαφή, την ψυχαγωγία και την αντιμετώπιση της βαρεμάρας. Παράλληλα, όμως, οι νέοι και οι νέες έρχονται σε επαφή με περιεχόμενο που αναπαράγει έμφυλα στερεότυπα, κοινωνικές προσδοκίες και πρότυπα συμπεριφοράς που μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και τις σχέσεις τους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η έμφυλη διάσταση της ψηφιακής εμπειρίας. Τα κορίτσια φαίνεται να βιώνουν πιο έντονα ζητήματα που σχετίζονται με την εικόνα σώματος, την κοινωνική σύγκριση, την ανεπιθύμητη προσοχή ή την παρενόχληση. Τα αγόρια, από την άλλη, μπορεί να εκτίθενται συχνότερα σε περιεχόμενο που κανονικοποιεί επιθετικές, υποτιμητικές ή μισογυνικές συμπεριφορές, συχνά μέσα από την κουλτούρα του «χιούμορ», της υπεροχής ή της πίεσης για μια συγκεκριμένη μορφή αρρενωπότητας.
Τα ευρήματα των ομάδων εστίασης με γονείς και εκπαιδευτικούς επιβεβαιώνουν ότι οι ενήλικες αναγνωρίζουν τη σημασία των social media στη ζωή των εφήβων, αλλά συχνά δυσκολεύονται να παρέμβουν με τρόπο που να είναι ταυτόχρονα προστατευτικός, ενημερωμένος και ουσιαστικός. Αυτό αναδεικνύει την ανάγκη για περισσότερα εργαλεία, πρακτική καθοδήγηση και χώρους διαλόγου, τόσο για τα ίδια τα παιδιά όσο και για τους ενήλικες που βρίσκονται κοντά τους.
Στο επόμενο στάδιο του έργου, τα ευρήματα της έκθεσης θα αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό βιωματικών εκπαιδευτικών εργαστηρίων με εφήβους και έφηβες. Τα εργαστήρια θα εστιάσουν σε θέματα όπως η online συμπεριφορά, οι σχέσεις, τα έμφυλα στερεότυπα, η πίεση στα social media, η συναίνεση, ο σεβασμός και η δυνατότητα των νέων να εκφράζονται και να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση ενός πιο ασφαλούς και ισότιμου ψηφιακού χώρου.
Με την έκθεση αυτή, το Be an Ally Foundation φιλοδοξεί να συμβάλει σε μια πιο ουσιαστική συζήτηση γύρω από το πώς μεγαλώνουν οι έφηβοι και οι έφηβες online σήμερα. Η πρόληψη της έμφυλης βίας, του σεξισμού και των επιβλαβών ψηφιακών συμπεριφορών δεν αφορά μόνο το τι πρέπει να αποφεύγουμε. Αφορά και το τι είδους κουλτούρα θέλουμε να χτίσουμε: μια κουλτούρα όπου οι νέοι και οι νέες μπορούν να συμμετέχουν, να εκφράζονται, να σχετίζονται και να μεγαλώνουν με περισσότερη ισότητα, ασφάλεια και σεβασμό.
Διαβάστε ολόκληρη την έκθεση εδώ!
****
Το έργο ReclaimTheFeed υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος PLATO, με φορέα υλοποίησης το Be an Ally Foundation. Το πρόγραμμα “Protecting democracy, human rights and the rule of law through an open civic space” (PLATO) στοχεύει στην ενίσχυση της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και αξιών της Ε.Ε. και της ευαισθητοποίησης για αυτά μέσω της στήριξης Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών (ΟΚοιΠ) στην Ελλάδα και την Κύπρο που δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους τομείς, καθώς και μέσω της ενίσχυσης των γνώσεων, των ικανοτήτων και της βιωσιμότητάς τους. Το PLATO συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του προγράμματος Citizens, Equality, Rights and Values (CERV), το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ με συνολικό ποσό επιχορήγησης €3,1 εκ. Συντονιστής του PLATO είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη (Ελλάδα), σε σύμπραξη με το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ (Κύπρος).
